Πρωτομαγιά

Εργατική Πρωτομαγιά
«Θα έρθει κάποτε ο καιρός που η σιωπή του τάφου μας θα είναι πιο δυνατή
από τις φωνές μας που στραγγαλίζετε σήμερα».
—August Spies—

Η 1η Μάη του 1886  είχε οριστεί από τα εργατικά συνδικάτα του Chicago σαν η μέρα έναρξης απεργίας με –κύριο ή φανερό– αίτημα τη μείωση των καθημερινών ωρών εργασίας από δέκα ή δώδεκα (ανάλογα με την περίπτωση) σε οκτώ και, το σύνθημα ήταν:

«Οχτώ ώρες δουλειά, οχτώ ώρες ψυχαγωγία, οχτώ ώρες ανάπαυση».

«Οχτώ ώρες δουλειά, οχτώ ώρες ψυχαγωγία, οχτώ ώρες ανάπαυση».

Η απόφαση είχε παρθεί δυο χρόνια πριν στο συνέδριο της Αμερικανικής Ομοσπονδίας Εργασίας.
Ωστόσο, το βασικό κίνητρο για την απεργία του Chicago (το μεγαλύτερο βιομηχανικό κέντρο, εκείνη την εποχή), ήταν η δημιουργία κοινού εργατικού μετώπου και η πάλη των τάξεων.

Η 1η Μάη ήταν Σάββατο, εργάσιμη μέρα. Γύρω στους 340.000 εργάτες διαδήλωναν σ’ όλη τη χώρα, περίπου 190.000 είχαν κατέβει σε απεργία, από τους οποίους οι 80.000 στο Chicago. To κλίμα ήταν μάλλον «εορταστικό» καθώς, οι απεργοί είχαν κατέβει με τις οικογένειές τους σε μία ειρηνική διαμαρτυρία…

Μετά από δυο μέρες, οι απεργοί συγκεντρώθηκαν κοντά στο εργοστάσιο McCormick (μετέπειτα: International Harvester), όπου η αστυνομία του Chicago επιτέθηκε στους απεργούς.  Με τουλάχιστον δύο νεκρούς και δεκάδες τραυματίες ανάμεσά τους, οι εργάτες – απεργοί, εξαγριώθηκαν.
Οι αναρχικοί μοίρασαν φυλλάδια με τα οποία καλούσαν τους πάντες σε συγκέντρωση στην πλατεία Haymarket (πολυσύχναστο εμπορικό κέντρο). Στα φυλλάδια αναφερόταν ότι η αστυνομία είχε σκοτώσει τους απεργούς για να εξυπηρετήσει συγκεκριμένα επιχειρηματικά συμφέροντα, και παρότρυνε τους εργάτες να αναλάβουν δράση.

Η συγκέντρωση του απογεύματος της 4ης Μαΐου ξεκίνησε ειρηνικά.
Η ομιλία του επικεφαλής των αναρχικών, August Spies, είχε ακροατήριο περίπου 6.000 ανθρώπους. Τους διαβεβαίωσε πως η παρουσία του δεν είχε  σκοπό πρόκλησης ταραχών.
Μεγάλη αστυνομική δύναμη είχε συγκεντρωθεί και παρακολουθούσε τη συγκέντρωση, όμως το πλήθος ήταν τόσο ήρεμο που λέγεται ότι ο ίδιος ο δήμαρχος είχε φύγει ήρεμος για το σπίτι του.
Λίγο αργότερα, ο επικεφαλής της αστυνομίας ζήτησε να διαλυθεί η συγκέντρωση, όμως οι αστυνομικοί άρχισαν να βαδίζουν παρατεταγμένοι προς το πλήθος.

1η Μάη 1886 | Σικάγο

Κάποιος πέταξε μια βόμβα.

Από την έκρηξη, σκοτώνεται ένας αστυνομικός, τραυματίζονται άλλοι επτά (κατά τα στοιχεία που υπάρχουν) και πλέον, η αστυνομία ανοίγει ανεξέλεγκτο πυρ –σκοτώνονται ένδεκα απεργοί και τραυματίζονται δεκάδες. Στους, πάνω από εκατό, συλληφθέντες περιλαμβάνονται οκτώ από τους επιφανέστερους αναρχικούς – συνδικαλιστές, οι οποίοι και παραπέμπονται σε δίκηॱ μία δίκη «ιδεών».

Παρόλο που κατά τη διάρκεια της δίκης – παρωδίας δεν παρουσιάζεται κανένα στοιχείο που να συνδέει τους κατηγορούμενους με τη ρίψη της βόμβας, ωστόσο, οι οκτώ συνδικαλιστές καταδικάζονται από την «προαποφασισμένη» ετυμηγορία των ενόρκων, στις 9 Οκτώβρη του 1886.
Στους επτά, επιβάλλεται ποινή θανάτου δι’ απαγχονισμού.

Η άδικη απόφαση πυροδοτεί εντάσεις και νέες διαδηλώσεις.
Ο Κυβερνήτης μετατρέπει τις ποινές δύο κατηγορουμένων (των Michael Schwab και Samuel Fielden), σε ισόβια. Ένας  από τους υπόλοιπους –ο Louis Lingg– αυτοκτονεί στο κελί του την παραμονή της εκτέλεσης.

Στις 11 Νοέμβρη 1887, οδηγούνται στην αγχόνη οι: August Spies, Albert Parsons, Adolph Fischer και George Engel.

Οι κατηγορούμενοι συνδικαλιστές για τα επεισόδια της Πρωτομαγιάς 1886

Στις 26 Ιουνίου 1893, ο κυβερνήτης του Illinois, John Peter Altgeld έδωσε χάρη στους τρεις κατηγορούμενους που ήταν στη φυλακή (Michael Schwab, Samuel Fielden και Oscar Neebe), γιατί αποδείχτηκε πως, τελικά, ήταν και οι οκτώ αθώοι.

Η δήλωσή του που έλεγε πως  «οι απαγχονισμένοι ήταν θύματα της υστερίας ενός στημένου σώματος ενόρκων και ενός μεροληπτικού δικαστή» σήμανε το τέλος της  πολιτικής του καριέρας την ίδια κιόλας μέρα…


ΠΗΓΕΣ

• The Art of Anarchy by Flavio Costantini, Cienfuegos Press, Honley, 1975
• The first Mayday. The Haymarket Speeches 1895-1910. Voltairine de Cleyre (Introduction by Paul Avrich), Cienfuegos Press, (Sanday) Orkney, 1980 & Kindle edition by ChristieBooks, 2013
• Chicago Indymedia (Archive)


Αλέκος Παναγούλης (2 Ιουλίου 1939 – 1 Μαΐου 1976)

Το 1976 ήμουν πιτσιρίκι. Κι η Πρωτομαγιά εκείνης της χρονιάς, μια μέρα χαρούμενη. Παντρευόταν ο ξάδερφός μου.
Η είδηση του θανάτου του Αλέκου Παναγούλη πάγωσε την οικογένεια. Δεν ήξερα γιατί, μα ένιωθα πως κι εγώ είχα λόγο σοβαρό να στενοχωρηθώ. Μετά, για μήνες έβλεπα —διάβαζα— παντού στους τοίχους της πόλης, «Ο Παναγούλης Ζει» κι ήμουν σίγουρη πως κάτι πολύ σπουδαίο, ένα κομμάτι ίσως της πατρίδας μου, είχε πετάξει οριστικά. Μακριά. Στο επέκεινα.

Κάποια χρόνια αργότερα και για πολλά ακόμη, έλεγα στο συγγενικό ζευγάρι, με θυμό σχεδόν, πως δεν πρόκειται να ξεχάσω ποτέ την επέτειο του γάμου τους.
«Ήταν τη μέρα που “έφαγαν” τον Παναγούλη»…

Το αφιέρωμα που ακολουθεί είναι για μια σπάνια εκπομπή από το αρχείο της ΕΡΤ (1987).
Περιλαμβάνεται συνέντευξη που είχε παραχωρήσει με μυστικότητα ο Αλέκος Παναγούλης στον Ιταλό δημοσιογράφο Silvano Agosti, τον Αύγουστο του 1973.

Υπόσχεση

Τα δάκρυα που στα μάτια μας
θα δείτε ν’ αναβρύζουν
ποτέ μην τα πιστέψετε
απελπισιάς σημάδια.
Υπόσχεση είναι μοναχά
γι’ Αγώνα υπόσχεση.

Το ποίημα γράφτηκε στην απομόνωση, στο Μπογιάτι, το Φλεβάρη του 1972. Όπως αναφέρει ο ποιητής, ο Αλέκος Παναγούλης…

«Γράφτηκε, όχι για να δικαιολογήσει τα δάκρυα που ο πόνος και η οργή ανέβαζαν στα μάτια, μα για να επιβεβαιώσει μια απόφαση. Απλοϊκά γραμμένο, ίσως, μα είναι ένας όρκος.»
Αλέκος Παναγούλης, Τα Ποιήματα, Εκδόσεις Παπαζήση

♦ ♦ ♦

ΥΓ. Καλό μήνα!


Πρώτη δημοσίευση: 1 Μαΐου 2015 στο παλιό ιστολόγιό μου: «Roula the Cat • C’est la vie!»

11 σκέψεις σχετικά με το “Πρωτομαγιά

  1. Οράματα και μορφές που ενέπνευσαν κι εμπνέουν. Εκείνο που μοιάζει δύσκολο σήμερα είναι η αναπροσαρμογή. Ποιες υποσχέσεις δίνουμε τώρα; Ποιους αγώνες; Τι μορφή μπορούν να έχουν; Ποιους συγκεκριμένους στόχους. Πώς κρατάς το κοινωνικό πάθος ψηλά, όταν «παράξενο πώς χαμηλώνουν όλα τριγύρω κάθε τόσο»; Ποιο είναι το παρόν του ατομικού και συλλογικού αγώνα; Γιατί, βέβαια, δεν μπορείς εύκολα να δεχτείς ότι ήρθε το τέλος της Ιστορίας, όπως βιάζονται να συμπεράνουν κάποιοι..

    ΥΓ. Λίγο μεγαλύτερο πιτσιρίκι από σένα, την ημέρα εκείνη, Αναστασία, θυμάμαι ένα δάγκωμα στην είδηση του θανάτου, ενός θανάτου που ήδη έβγαζε «λουλούδι φωτιάς» και γινόταν «λευτεριάς λίπασμα».

    Αρέσει σε 2 άτομα

  2. Πληρέστατη αναφορά και απόδοση τιμής σε γεγονότα που καθόλου δεν τιμούν όμως τις εκάστοτε κυβερνήσεις!
    Διαπιστώνω, πόσην ώρα στέκομαι χαμένη σε σκέψεις-αναμνήσεις και δεν βρίσκω τίποτα να γράψω, μόνο να μη ξεχνάμε… γιατί η λήθη, βολεύει!

    ΑΦιλάκια τρυφερά Αναστασία μου και ας έχουμε τον Μάη που αξίζει ο καθένας! 🙂

    Μου αρέσει!

  3. Από τα πιο μεστά, αληθινά, ουσιαστικά αφιερώματα στην μεγάλη Ταξική Ημέρα της Εργατικής Πρωτομαγιάς.
    Αναστασία, τον σεβασμό μου στην παρουσίασή σου, στις παρακαταθήκες σου, στις ιδέες σου.
    Καλή Πρωτομαγιά καλή μου φίλη.

    Μου αρέσει!

  4. Μέρα μνήμης η σημερινή και την τίμησες δεόντως Αναστασία μου.
    Με μεγάλη συγκίνηση θα ξαναδώ το βίντεο του Αλέκου Παναγούλη. Αξέχαστη η παλικαρίσια μορφή και ο αγώνας του. Η διήγηση του αδερφού του σε μια περιήγηση που είχαμε πάει στο στρατόπεδο Μπογιατίου, έχει χαραχτεί για πάντα στη μνήμη μου.

    Ευχαριστούμε για την ιστορική αναφορά στην εργατική πρωτομαγιά και για όλο το αφιέρωμά σου στη μέρα αυτή!
    Καλό μήνα να έχεις!

    Μου αρέσει!

  5. Καλά και τα λουλούδια, καλά και τα πικνίκ.
    Όχι, συγνώμη.
    Καλύτερα, ήθελα να γράψω.
    Τόσο, μα τόσο, πολύ καλύτερα.
    Αν δεν ήταν,
    λογικά θα «απεργούσαμε»…
    Θέλω να πω,
    στ’ αλήθεια, ξέρεις,
    σαν, ας πούμε, να…
    διαμαρτυρόμαστε;
    Αλλά,
    -ώχ, βρε αδελφέ!-
    σκασμένος από την δουλειά,
    τα παιδιά θέλουν λίγο να ξεσκάσουν,
    μια μπυρίτσα,
    -έχει και ωραία μέρα, ε;-
    σκέτο χάρμα…

    Ναι, καλύτερα τα λουλούδια…

    Μου αρέσει!

  6. Μια ιστορική αναδρομή μεστή, πλήρης, αντάξια των περιστάσεων.
    Μπράβο σου Αναστασία, στη γωνιά σου φαίνεται πως τίποτα δεν μένει στη λήθη που τόσο βολεύει.

    Καλό ξημέρωμα να έχεις!

    Μου αρέσει!

Γράψε κι εσύ τα δικά σου...

Εισάγετε τα παρακάτω στοιχεία ή επιλέξτε ένα εικονίδιο για να συνδεθείτε:

Λογότυπο WordPress.com

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό WordPress.com. Αποσύνδεση /  Αλλαγή )

Φωτογραφία Google+

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Google+. Αποσύνδεση /  Αλλαγή )

Φωτογραφία Twitter

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Twitter. Αποσύνδεση /  Αλλαγή )

Φωτογραφία Facebook

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Facebook. Αποσύνδεση /  Αλλαγή )

Σύνδεση με %s

This site uses Akismet to reduce spam. Learn how your comment data is processed.